سه شنبه ۲۸ دی ۱۳۹۵

تبلیغات

نقش موثر میان وعده در یادگیری دانش آموزان

danesheroz1 آبان ۵, ۱۳۹۲ ۰
نقش موثر میان وعده در یادگیری دانش آموزان

دانش روز: از دانش آموز کلاس سوم که در حال ورود به مدرسه است می پرسم: می دانی میان وعده چیست؟ و او جواب می دهد: یعنی زنگ تفریح ها غذا بخورم! می پرسم: چه غذایی؟ می گوید: بابای مدرسه هرچه بیاورد!

 به گزارش دانش روز، کارشناسان آموزشی بر این باورند که مدرسه خانه دوم دانش آموز است در نتیجه سیستم آموزشی موظف به تامین نیازهای علمی و تغذیه ای دانش آموزان است و در ماده ۲-۳ سیاست های برنامه چهارم توسعه سند ملی توسعه فرابخشی امنیت غذا و تغذیه نیز تصریح شده که سیاست های برنامه چهارم توسعه ذیل ارتقای سلامت و بهبود کیفیت زندگی مرتبط با امنیت غذا وتغذیه به این ترتیب است:

دولت موظف است به منظور نهادینه کردن مدیریت، سیاست گذاری، ارزش یابی و هماهنگی این حوزه از جمله امنیت غذا و تغذیه در کشور، تامین سبد مطلوب غذایی و کاهش بیماری های ناشی از سوء تغذیه و گسترش سلامت همگانی در کشور این اقدام ها را به عمل آورد:… بند(ج). تخصیص منابع اعتباری، تسهیلات بانکی و یارانه ای لازم برای تولید، تامین، توزیع و مصرف مواد غذایی برای دست یابی به سبد مطلوب غذایی و اختصاص منابع لازم برای شروع و تدارک برای ترویج غذای سالم در قالب میان وعده غذایی دانش آموزان و همچنین کمک غذایی برای قشرهای نیازمند.

… از دانش آموز کلاس سوم که در حال ورود به مدرسه است می پرسم: می دانی میان وعده چیست؟ و او جواب می دهد: یعنی زنگ تفریح ها غذا بخورم! می پرسم: چه غذایی؟ می گوید: بابای مدرسه هرچه بیاورد! گفتم: بابای مدرسه چه می آورد؟می گوید: ساندویچ، کیک، آب میوه و بعضی وقت ها هم چیپس! پرسیدم: از خانه هم غذا می آوری؟ می گوید: اگر از شام چیزی مانده باشد.

از مادر این دانش آموز می پرسم: برای میان وعده دانش آموزتان چه غذایی را ترجیح می دهید؟ می گوید:ساندویچ نان و پنیر و گردو اگر داشته باشیم، خوب است پرسیدم و اگر نباشد اجازه می دهید که از بوفه مدرسه میان  وعده تهیه کند؟وی می افزاید: چاره ای نیست بالاخره کیک و آب میوه هم بچه را سیر می کند. پرسیدم فکر می کنی که زمان مناسب برای صرف میان وعده چه هنگامی است و جواب می شنوم به نظر من زنگ تفریح دوم بهترین وقت خوردن میان وعده است.

نیمی از صبحانه

اکنون این سوال مطرح است که «میان وعده» باید چه حجمی از غذای روزانه دانش آموز را تشکیل دهد تا به تعادل بیولوژیکی آسیب نرساند؟

فرح روشن پور کارشناس تغذیه و رژیم درمانی در گفت وگو با ایسنا گفت: این نگرش که در هر بار زنگ تفریح، دانش آموز باید یک میان وعده استفاده کند اشتباه است.این کارشناس تاکید می کند: برای خوراکی دانش آموزان در مدارس فقط یک میان وعده شامل لقمه نان و پنیر و گردو یا شیر و کیک کافی است.

دکتر عبدالرضا محبتی فوق تخصص تغذیه و رژیم غذایی تعیین ترکیب میان وعده دانش آموزان و حجم آن را از منظر تامین پروتئین و ویتامین می داند و می گوید: دانش آموزان در مرحله رشد بیولوژیکی قرار دارند پس باید نسبت به تامین شاخص های تغذیه ای(دانش آموزان) حساسیت ویژه ای داشته باشیم تا در روند رشد اختلالی به وجود نیاید.

این کارشناس افزود: ترکیب «میان وعده دانش آموزی» و «حجم آن» ۲ عامل مهم تغذیه ای به شمار می روند که باید خانواده ها دقیقاً رعایت کنند تا در نهایت در روند یادگیری دانش آموز تاثیر مثبت را بر جای گذارد.

وی توضیح می دهد: استاندارد میزان حجم میان وعده باید معادل نیمی از صبحانه باشد و دانش آموز باید این حجم را در زنگ تفریح دوم یا بعد از آن مصرف کند بنابراین هیچ لزومی ندارد که در زنگ تفریح اول غذایی مصرف شود. در مورد ترکیب آن پیشنهاد می شود که ترکیب میان وعده باید بخشی از ترکیب صبحانه باشد تا بالانس تغذیه ای فیزیولوژی بدن کودک (دانش آموز) رعایت شود.

محبتی تاکید می کند: اگر تعادل حجمی و ترکیب کمی وکیفی میان وعده دانش آموزان رعایت نشود با پدیده سوء تغذیه مواجه خواهند شد که در روند آموزش آنان به شدت تاثیر منفی دارد. این کارشناس بر لزوم ترکیب میان وعده بر اساس رژیم تغذیه ای جغرافیایی اشاره می کند و می گوید: از عادات بد تغذیه ای که به نظر من دانش آموزان به آن دچار شده اند ناهمخوانی رژیم غذایی است به این معنا که دانش آموزان تمامی کشور به مصرف کیک عادت داده شده اند و این در حالی است که این ماده غذایی سرشار از مواد نگه دارنده و قند صنعتی است و می تواند مشکلات گوارشی متعددی را در پی داشته باشد در حالی که ترکیب سبد تنقلات سالم در کشور به گونه ای است که اقلام متعددی را می توان جایگزین کیک کرد مثلاً در خراسان (رضوی) می توان از کشمش و میوه خشک استفاده کرد، در جنوب می توان از میوه های گرمسیری نظیر مرکبات و عصاره طبیعی آن در مدارس استفاده کرد، در شمال کشور نیز از وعده غذایی متناسب با آن مناطق استفاده کرد تا از این طریق تعادل فیزیولوژیکی دانش آموزان محفوظ مانده و دانش آموزان به بیماری های خاموش و چاقی های ناشی از نبود تعادل تغذیه ای دچار نشوند.

وظیفه ذاتی دستگاه آموزش کشور

«وظیفه ذاتی دستگاه آموزش کشور شامل وزارت آموزش وپرورش، وزارت بهداشت، درمان وآموزش پزشکی و وزارت علوم ، تحقیقات و فناوری این است که برای قشرهای مختلف جامعه رژیم غذایی متناسب با فیزیولوژی و منطقه جغرافیایی را تعیین و به جامعه مصرف(خانوارها) معرفی کنند».

مهندس فاطمی امین معاون وزیر صنعت، معدن و تجارت در این مورد به خراسان می گوید: در «برنامه راهبردی زنجیره تامین فرآورده های غذایی» که با همکاری دانشگاه بهشتی تدوین شد و «برنامه ملی غذا» که متولی تدوین آن وزارت صنعت، معدن و تجارت است، بر این نکته تاکید شده که جیره غذایی

( رژیم غذایی) از اصالت ایرانی بودن خود فاصله گرفته و باید « باز مهندسی» جدیدی در ترکیب جیره غذایی ایرانی ها با حفظ اصالت های ملی غذایی انجام شود تا سطح سلامت جامعه که در چند سال اخیر افت داشته است، به سطح عادی بازگردد.

معاون وزیر صنعت، معدن و تجارت تاکید کرد: در حوزه دانش آموزی با توجه به سن فیزیولوژیکی دانش آموزان جیره های استانداردی در سازمان بهداشت جهانی تعریف شده و کشورها ملزم به رعایت آن شده اند که البته پای ثابت این وعده غذایی، شیر و فرآورده های لبنی است که در ایران چندسالی هم این برنامه اجرا شد و امیدواریم که ادامه هم داشته باشد.

فاطمی امین همچنین معتقد است: برای برخورداری از جامعه سالم و پویای دانش آموزی که اساس جامعه علمی کشور را تشکیل می دهند، ناگزیر به توجه به سلامت این بخش از جامعه هستیم پس هرگونه هزینه کرد برای این گروه را سرمایه گذاری می دانم و معتقدم دستگاه آموزش کشور علاوه بر برنامه ریزی برای ارتقای سطح علمی دانش آموزان باید برای ارتقای سطح سلامت این قشر نیز برنامه ریزی کند و تعیین رژیم غذایی متناسب با سن دانش آموزان هم پایه با تعیین سطح علمی تلقی شود.

ممنوعیت تنقلات صنعتی

عرضه و فروش انواع پفک، چیپس، نوشابه های گازدار، ساندویچ سرد، لواشک و شکلات در بوفه مدارس ممنوع بوده زیرا عوارض منفی بر روند رشد کودکان بر جای می گذارد.

زهرا حسن زاده عضو انجمن اولیا و مربیان یک مدرسه ابتدایی در مشهد ضمن اعلام فهرست مواد غذایی ممنوعه در مدارس به خراسان می گوید: به دلیل این که کودکان در مرحله رشد قرار دارند و تنقلات صنعتی حاوی مواد نگه دارنده شیمیایی هستند پس عرضه این غذاها در مدارس در فهرست ممنوعه مواد غذایی بوفه مدارس قرار گرفته است.

وی ادامه داد: انواع پفک و چیپس به دلیل این که یکی از عوامل چاقی کودکان دبستانی به شمار می رود در فهرست ممنوعه قرار دارد و ساندویچ سرد و نوشابه گازدار نیز به دلیل این که در تولید آن ها از مواد نگه دارنده شیمیایی نظیر سولفات سدیم و… استفاده می شود ترکیب شیمیایی دستگاه گوارش دانش آموزان را تحت تاثیر قرار می دهد و سلامت کودکان را به خطر می اندازد. مصرف لواشک و… نیز به دلیل این که بیشتر غیربهداشتی است توصیه نمی شود.حسن زاده افزود: پیشنهاد کرده ایم که میوه تازه، نخودچی و کشمش، خرما، بادام زمینی و خشکبار در فهرست مواد غذایی بوفه های دانش آموزی قرار بگیرد که در بعضی از مدارس اجرا شد و مورد استقبال دانش آموزان هم قرار گرفت و برخی مدارس هم مقاومت کردند زیرا سود فروش تنقلات صنعتی بیشتر از سود بادام زمینی و خشکبار است.

«روشن پور» کارشناس تغذیه و رژیم درمانی نیز معتقد است: مصرف تنقلات صنعتی از جمله چیپس و پفک برای دانش آموزان باید محدود شود، اما ممنوع کردن کامل آن موجب می شود کودک برای مصرف تنقلات سالم نیز با والدین خود همکاری نکند.

همگام با برنامه جهانی غذا

دکتر«نورالدین مونا» نماینده سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد(فائو) در ایران به گزارشگر خراسان می گوید: تغذیه زنان باردار و دانش آموزان اولویت اصلی برنامه غذایی سازمان ملل بوده و فصل اساسی یونیسف بر رعایت دقیق آن از سوی کشورهای عضو تاکید دارد.

وی بخشی از برنامه فقرزدایی سازمان ملل متحد را ارتقای سطح تغذیه ای مراکز تولید محصولات کشاورزی (شامل روستاها و جنگل نشینان) دانست و ادامه داد: با توجه به استقرار بیش از ۶۰ درصد از ساکنان جنوب آسیا (شامل ایران، کشورهای عضوCIS، افغانستان، ترکیه و…) در روستاها، یکی از برنامه های مهم FAO آموزش روستانشینان بوده ودانش آموزان روستایی در محور آموزش قرار دارند پس توجه به تغذیه دانش آموزان مراکز تولید همگامی با برنامه غذایی سازمان ملل متحد است که کشورهای عضو ملزم به اجرای آن هستند و ایران نیز در سال های اخیر برنامه هایی را اجرا کرده که البته تا رسیدن به سطح مطلوب تغذیه ای (در سطح کشورهای در حال توسعه) فاصله چندانی ندارد و تا پایان سال ۲۰۱۵ سطح مطلوب تغذیه مدارس به سطح توازن برنامه های جهانی سازمان ملل خواهد رسید.

فراموشی تغذیه دانش آموزی

کوچکی نژاد در گفت وگو با ایرنا اظهار داشت: بودجه آموزش و پرورش ۱۷ هزارو ۵۰۰ میلیارد تومان به تصویب کمیسیون تلفیق مجلس شورای اسلامی رسیده است. از این مبلغ ۳۵ میلیارد تومان به بودجه ورزشی و ۷۰ میلیارد تومان به ردیف خاص سرانه آموزش وپرورش اختصاص می یابد. میزان حقوق یک میلیون کادر آموزشی و اداری آموزش و پرورش با میانگین حقوق یک میلیون و ۲۰۰ هزار تومان نیز مبلغی معادل ۱۴ هزار و ۵۰۰ میلیون تومان برآورد می شود و با یک محاسبه ساده بودجه باقی مانده برای نوسازی بافت فرسوده مدارس، هزینه های جاری مدارس و آموزشگاه ها رقمی حدود ۲ هزار میلیارد تومان خواهد بود که بیشتر برای معوقات کادر اداری و آموزشی، برنامه های آموزشی فوق برنامه و… هزینه می شود و هزینه تغذیه دانش آموزی در واقع می تواند بخشی از این هزینه را به خود اختصاص دهد اما…

مدیر یک مجتمع آموزشی دولتی که از حذف تغذیه دانش آموزی گلایه مند است، می گوید: هزینه سرانه دانش آموزی در سال های اخیر نیز پرداخت نشده و در واقع مدارس به حال خود رها شده اند.

وی ادامه داد: مبلغ ناچیز ۷۰۰۰تومان سرانه دانش آموزی در سال تحصیلی ۹۲-۹۱ پرداخت نشد و انجمن اولیا و مربیان مدارس ناچار شدند که برای تامین هزینه های جاری دانش آموزی نظیر قبض های آب و برق، تلفن و گاز و همچنین برای تامین دستگاه های کپی و رایانه نیز دست به دامان خیران و والدین شوند بنابراین هیچ جایگاهی برای تامین هزینه های تغذیه ای دانش آموزان پیش بینی نشده است.

این مدیر با سابقه آموزشگاهی حذف هزینه تغذیه دانش آموزان را برای بودجه آموزش وپرورش زیان بار دانسته و می گوید: رابطه مستقیمی بین تغذیه دانش آموزی و میزان فراگیری دانش آموزان وجود دارد به این معنا که با حذف هزینه های تغذیه دانش آموزان (به ویژه در مقاطع ابتدایی) میزان افت فراگیری دانش آموزان محسوس بوده و عملاً بخشی از هزینه های آموزشی «سوخت» می شود. مفهوم این پدیده این است که آموزش وپرورش باید هزینه های تغذیه دانش آموزی را در هزینه های آموزشی ببیند و با هزینه کرد تغذیه دانش آموزان در واقع بهره وری هزینه های آموزشی را بالا ببرد.

به هر حال به نظر می رسد که نظام آموزش کشور بار دیگر باید در مهندسی آموزش کشور تجدیدنظر کند و همپای تامین منابع علمی دانش آموزان به تامین منابع تغذیه ای میان وعده دانش آموزان نیز توجه کند تا بخشی از منابع هزینه ای آموزشی به دلیل افت سطح فراگیری دانش آموزان ناشی از سوء تغذیه، هدر نرود.

 

منبع: خراسان

یکشنبه ۵ آبان ۱۳۹۲ - ۱۰:۵۲
کد خبر : 69709
بازدیدها: 399

پاسخی بگذارید »