جمعه ۰۱ بهمن ۱۳۹۵

تبلیغات

اختصاصی دانش روز:

نقش مدرسه در بهداشت روانی دانش آموزان

danesheroz1 مهر ۲۱, ۱۳۹۲ ۰
نقش مدرسه در بهداشت روانی دانش آموزان

دانش روز: بهداشت روانی به معنی یافتن راه هایی برای پرورش مهارت های مطلوب اجتماعی در دانش‌آموزان است.

 به گزارش دانش روز، بنابراین عوامل موثر در بهداشت روانی کودکان که باید به طور هم زمان مورد توجه والدین و مربیان قرار گیرند، شامل احساس وابستگی گروهی، ‌میزان پیشرفت تحصیلی دانش آموزان، توانایی دانش آموز در سازگاری با تغییرات،‌ بالا بردن قدرت درک و تشخیص، تشویق به تصمیم گیری و تشخیص مشکلات دانش آموزان به وسیله ی معلمان و والدین،‌ اشاره کرد

 دانش آموزان هر روز با کوله باری از دفتر و کتاب به مدرسه می روند تا بتوانند با کسب علم و دانش ‌قدم در راه پیشرفت و ترقی گذارند. عوامل بی شماری از جمله: عملکرد خانواده ها، بهداشت جسمی و روانی، روش های آموزش و … بر روند تحصیل و یادگیری آنان تاثیر می گذارد.

 اگر می خواهیم عملکرد مدرسه ی ما رضایت بخش باشد و دانش آموزانی موفق داشته باشیم، باید به سلامت جسم و روان آن ها به طور هم زمان توجه کنیم. زیرا بسیاری از مشکلات روانی و اجتماعی از دوران کودکی در دانش آموزان درونی می شود که موجب عملکرد ضعیف آن ها در مدرسه و شکست های تحصیلی می گردد.

 خانواده اولین نهادی است که کودک در آن رشد و پرورش می یابد و مورد حمایت مادی و معنوی پدر و مادر و سایر اعضای خانواده قرار می گیرد. طبیعی است هر چه فشار روانی بیشتری از جانب خانواده بر کودک تحمیل شود، نقش مربیان و آموزگاران دوره ی ابتدایی در ایجاد فضایی آرام و سالم پر رنگ تر می‌شود.

 تعریف بهداشت روانی و ویژگی های افراد سالم

 بهداشت روانی عبارت است از پیشگیری از اختلالات روانی وبه کاربردن روش هایی برای ایجاد محیطی سالم که طی آن شخص بتواند به دور از ترس، خشم، اضطراب و … به سوی موفقیت گام بردارد و خود را به عنوان فردی مسئولیت پذیر و دارای عزت نفس به جامعه عرضه نماید.

 افرادی که از نظر بهداشت روانی سالم هستند دارای ویژگی هایی به شرح زیر می باشند:

 ۱- ادراک درست از واقعیت

 ۲- شناخت خود و تو انایی های خود

 ۳- داشتن روابط بین فردی سالم

 ۴ – برخورداری از کارایی حرفه ای بسیار بالا

 عوامل موثر در بهداشت روانی

 ۱- وابستگی گروهی: یکی از اساسی ترین ویژگی های هر انسان،‌ احساس تعلقی است که نسبت به گروه و اجتماعی که در آن زندگی می کند، دارد. زمانی که دانش آموز نسبت به مدرسه، کلاس و دوستانش احساس وابستگی می کند، ‌در حقیقت خود را با آن ها هماهنگ و سازگار کرده و نسبت به آنان (مدیر، ‌معاون، معلم و…) حس اعتماد و اطمینان قلبی پیدا کرده است. دانش آموز می تواند با این پشتوانه ی مثبت فکری، مسائل و مشکلات گوناگون خود را بیان کند و از طریق ایجاد روابط سالم با همسالان،‌ درصدد حل آن ها برآید.

 مطالعات نشان می دهند که هر چه روابط دانش آموزان دوران ابتدایی صمیمی تر و دوستانه تر باشد، در سال های بعدی تحصیل، ‌مشکلات رفتاری کمتری از خود نشان می دهند. 

 اولین و محکم ترین روابط اجتماعی کودکان، رابطه ی  آن ها با والدین و آموزگاران دوره ی ابتدایی است که می تواند حس وابستگی و ارتباط با مدرسه را در آنان تحکیم بخشد. داشتن رابطه ی نزدیک با معلمان سال های اول تحصیل نقش مهمی در ایجاد حس تعلق و وابستگی کودک نسبت به مدرسه دارد. زمانی که کودک احساس خوشایندی نسبت به پدر، مادر و آموزگار خود دارد، این احساس رضایت را به آن ها منتقل می کند.

 کارکنان مدرسه می توانند با ارائه گزارش هفتگی از عملکرد و پیشرفت کودک در مدرسه، ترتیب دادن جلسات ماهیانه و تشویق اولیا برای شرکت در فعالیت های مدرسه، ایجاد محیطی سالم و آموزنده، ایجاد ارتباط و دوستی با بچه ها و … روحیه ی همکاری و تعاون و  ارزش های گروهی را در دانش آموزان تقویت کنند.

 ۲-پیشرفت تحصیلی: تمامی دانش آموزان نسبت به پیشرفت تحصیلی و فعالیت های کلاسی کنجکاو و علاقه مندند و دوست دارند از میزان موفقیت خود در رسیدن به هدف ها آگاهی داشته باشند. در مورد دانش‌آموزانی که این خصیصه را ندارند و یا بیش از اندازه به والدین خود متکی هستند، آموزگاران و معلمان می توانند با تشویق و تقویت انگیزه های آنان، به آن ها کمک کنند تا نسبت به پیشرفت خود در مدرسه کنجکاو و علاقه مند باشند.

 برای رسیدن به هدف فوق،‌ کارکنان مدرسه می توانند:

 به کودک کمک کنند تا هدفی برای خودش مشخص کند.

چگونگی رسیدن به هدف را به آنان بیاموزند.

از دانش آموزان بخواهند وسیله ای برای سنجش خود ابداع کنند.

برای رسیدن به هدف نهایی ، ‌مهلت معینی در نظر بگیرند.

 ۳- قدرت سازگاری با تغییرات:انجام کارهای روزانه به صورت عادت، یکی از نکات مهم آموزش کودکان است. بچه ها با یک سلسله مفاهیم و اصول اولیه ی ساده در مقطع پیش دبستانی و سال اول ابتدایی به صورت انجام عادات روزانه مثل جمع کردن وسایل شخصی درجعبه ی مخصوص، مسواک زدن روزانه و .. آشنا می شوند. نکته ی مهم این است که کودک چگونه با تغییرات عادتی خود کنار می آید. برخی از کودکان نسبت به کم ترین تغییری واکنش منفی مثل ترس،‌ خشم، اضطراب و… از خود نشان می دهند، به خصوص اگر در گذشته هم شاهد تجارب استرس آوری در این زمینه بوده باشند.

 این بچه ها برای این که بتوانند خودشان را با تغییرات مختلف در محیط مدرسه سازگار و هماهنگ کنند به کمک آموزگار خود احتیاج دارند. برای نمونه ممکن است دانش آموزی نسبت به جابه جایی در کلاس واکنش منفی خشم و پرخاشگری از خود نشان دهد یا گوشه گیر و منزوی شود. در این صورت آموزگار می تواند با درک احساسات کودک و آرام ساختن او، سازگار و انطباق با شرایط جدید را برای او راحت تر کند. زیرا بچه ها به این ویژگی مهم و ارزشمند که دردوران خردسالی در آن ها شکل می گیرد، احتیاج دارند. ممکن است این تغییرات در محیط خانه روی دهد، ‌مثل تولد نوزاد جدید، بد خوابی، جابه جایی منزل و … در این صورت بهتر است آموزگاران و مربیان، توجه والدین را به این موضوع جلب کنند و از آن ها بخواهند در صورت ایجاد  چنین  تغییراتی در خانه، آن ها را نیز در جریان بگذارند.

 ۴- بالا بردن قدرت درک و تشخیص:کودکان و نوجوانان  نیاز به پرورش قدرت درک و تشخیص دارند. آموزگاران و عوامل آموزشگاهی می دانند با تشخیص پیشرفت تحصیلی بچه ها، آن ها را نسبت به عملکردشان در مدرسه آگاه سازند و با آموزش رفتارهای پسندیده در محیط های آموزشی، آن ها را به رقابت سالم، خویشتن داری، کنترل نفس، ‌نوع دوستی و وظیفه شناسی، تشویق کنند. برای مثال،‌ اگر رفتار اشتباه و نابهنجاری از کودکی سرزد، آموزگار می تواند با صحبت درباره ی عمل اشتباه او، رفتار صحیح را به او متذکر شود. گاهی بچه ها رفتار درست و مناسب را نمی دانند و ناخواسته کاری می کنند که مورد سرزنش و نکوهش قرار می گیرند. در چنین شرایطی بهتر است ابتدا به صحبت های کودک و علت رفتار او خوب گوش کند و سپس سعی کند با بالا بردن قدرت فهم دانش آموزان، ‌رفتار صحیح را به او بیاموزد.

 ۵- تشویق به تصمیم گیری:مربیان و آموزگاران باید خواستها و انتظارات خود را از دانش آموزان به طور مشخص برای آنان بیان کنند تا دانش آموزان به مرور زمان به قابلیت ها و توانایی های خود پی ببرند و برای جلب نظر آموزگارخود درصدد حضور مرتب در کلاس و انجام تکالیف برآیند.

 برنامه ریزان آموزشی می توانند با ایجاد فرصت هایی برای انجام فعالیت های فوق برنامه مثل تهیه روزنامه دیواری، ‌خبرنامه های کلاسی، ‌کتاب خوانی و… نظر دانش آموزان را به رفتارهای اجتماعی پسندیده مثل داشتن ارتباط سالم اجتماعی، مسئولیت پذیری فردی و تقویت روحیه تعاون جلب کنند و راه های جدید تصمیم گیری را به روی آنان بگشایند.

 ۶- کسب تجربه: توانایی درس گرفتن از اشتباهات، یکی از عوامل مهم در موفقیت دانش آموزان است. زمانی که بچه ها قدرت درک شکست های خود را به طور معقول داشته باشند، می توانند باشناخت محدویت ها،‌ تعریف مجددی از اهداف خود  داشته باشند و دوباره با تعمیم به تلاش و کوشش بیشتر، از تجربه قبلی خود درسی ارزشمند بگیرند.

 تحقیقات نشان می دهند دانش آموزانی که توان بالایی برای مقابله و رویارویی با ناکامی ها و شکست‌های تحصیلی دارند، قدرت تجدید نظر و نواندیشی بالاتری نسبت به سایر بچه ها دارند.

 آموزگاران و مربیان آموزشی می توانند با کمک به دانش آموزان در استفاده از تجارب و اشتباهاتشان، امکان دستیابی به راه حل های جدید را برای آن ها آسان کنند. این کار به بچه ها کمک می کند تا توانایی های خو درا دوباره ارزیابی کنند و با یافتن شیوه ای جایگزین، به هدفشان که همان موفقیت در امر تحصیل است، نایل آیند.

 ۷- تشخیص مشکلات و ارائه ی راه حل:اگر آموزگاران و مسئولان آموزشی مدارس بتوانند نشانه ها و علائم مشکلات بچه ها را زود تشخیص دهند و با ارزیابی کلی و درست از موقعیت دانش آموز، او را به سمت حل مشکلش سوق دهند، موثرترین گام را در جهت موفقیت او برداشته اند.

 مسائل دانش آموزان معمولاً از دوره ی ابتدایی آغاز می گردند که در بعضی موارد به دبیرستان کشیده می شوند.  پس اگر آموزگاران دوره ی دبستان نسبت به مشکلات رفتاری و روانی بچه ها آگاهی داشته باشند، سریع تر می توانند راه حلی برای رفع مشکلات بیابند و اجازه ندهند مشکل ساده ای که می تواند طی چند ماه حل شود، تبدیل به یک معضل آموزشی و اخلاقی شود. چون کودکان دوره ابتدایی نمی توانند مشکلات خود را به طور واضح و روشن بیان کنند،  لذا آموزگاران آن ها باید با نشانه های این گونه مشکلات آشنا باشند تا بتوانند با تشخیص درست و زود هنگام ناراحتی او، سعی کنند راه حل مناسبی برای رفع آن در نظر بگیرند.

پیشنهادها

 به منظور بهبود وضع بهداشت روانی دانش آموزان چند راه کار به شرح زیر پیشنهاد می شود:

 تقویت رفتارهای مثبت در دانش آموزان

 برگزاری کلاس های تربیتی برای والدین دانش آموزان

 استفاده از نظریات اولیا در جهت پیشبرد اهداف آموزشی مدرسه

 ایجادارتباطی موثر و صمیمی بین معلمان و اولیای دانش آموزان

 معرفی منابع مفید مناسب در زمینه ی بهداشت روانی برای بالا بردن سطح آگاهی والدین

 مشارکت دادن والدین درباره ی مسائل آموزشی، بهداشتی و…. دانش آموزان

 فرصت دادن به دانش آموز برای بیان مشکلات خود

مهر علی گراوند: کارشناس آموزش ابتدایی

یکشنبه ۲۱ مهر ۱۳۹۲ - ۱۲:۳۸
کد خبر : 66854
بازدیدها: 19,137

پاسخی بگذارید »