جمعه ۰۴ فروردین ۱۳۹۶

تبلیغات

درباره دستگاه گوارش چه می دانید؟

danesheroz1 اسفند ۱۱, ۱۳۹۲ ۰
درباره دستگاه گوارش چه می دانید؟

دانش روز: دستگاه گوارش انسان یک اندام لوله‌ایی شکل بلند است که از دهان تا مقعد ادامه داشته و هر قسمت اعمال و وظایف خاصی را انجام می‌دهد

 به گزارش دانش روز، دهان، مری، معده، روده کوچک و روده بزرگ بخش‌هایی از این لوله بلند هستند که غذا از آن‌ها می‌گذرد.

 

هر ماده‌ایی که وارد بدن می‌شود باید محلول در آب باشد تا جذب بدن گردد؛ لذا موادی نظیر: آب، ویتامین ها و مواد معدنی نیازی به گوارش ندارند و باید به همان صورت وارد جریان خون شوند. اما مواد آلی شامل: قندها، پروتئین‌ها و چربی‌ها مولکول‌های بزرگی دارند و بدن ما برای آنکه بتواند در سلول‌های خود از این مواد استفاده کند باید ابتدا این مولکول‌ها را به مواد ساده‌تر و کوچک‌تری تبدیل کند؛ «این عمل توسط دستگاه گوارش صورت می‌گیرد.»

دستگاه گوارش انسان یک اندام لوله‌ایی شکل بلند است که حدود هفت متر طول داشته و از دهان تا مقعد ادامه دارد؛ و شامل دهان، مری، معده، روده کوچک و روده بزرگ می‌شود.

 تقریباً تمامی قسمت‌های این لوله بسیار بلند قابلیت انجام حرکات عضلانی موجی شکلی را دارند که حرکات دودی نامیده شده و غذا را در طول لوله به جلو می‌رانند. در این مسیر چند اندام دیگر نیز همچون کبد، لوزالمعده و کیسه صفرا به هضم غذا کمک می‌کنند.

 دهان:

دهان در واقع ورودی دستگاه گوارش به شمار می‌رود؛ غذای جویده شده در این قسمت با بزاق مخلوط می‌گردد تا راحت‌تر بلعیده شود. پس از جویده شدن غذا، زبان بالا می‌رود و به کام می‌چسبد. پس از آن که گیرنده‌های مکانیکی گلو تحریک شدند زبان کوچک نیز بالا می‌رود و راه بینی را می‌بندد. اپی‌گلوت نیز راه نای را بسته و به این ترتیب غذا از راه حلق وارد مری می‌شود. حلق بعد از دهان قرار دارد وظیفه آن هدایت غذا سوی مری و جلوگیری از ورود آن به نای می‌باشد. در این محل چهار راهی وجود دارد که هنگام بلع سه راه بسته می‌شود و فقط راه مری باز می‌ماند.

 مری:

غذا پس از عبور از حلق وارد لوله‌ای به نام مری می‌شود. طول مری در افراد بزرگسال بین ۲۳ تا ۳۰ سانتیمتر متغیر است. قسمت مهمی از مری در گردن و قفسه سینه قرار دارد. در مری تقریباً هیچ عملی در رابطه با هضم غذا انجام نمی‌شود. در محل اتصال مری به معده یک دریچه عضلانی وجود دارد که از برگشت غذا از معده به مری جلوگیری می‌کند. در واقع مری غذا را به کمک حرکات دودی ماهیچه‌های حلقوی موجود در دیواره‌اش سوی معده می‌فرستد؛ ضمناً ماده مخاطی ترشح شده توسط غده‌های دیواره دستگاه گوارش باعث لغزیده شدن غذا می‌شود تا به راحتی در لوله مری حرکت کند.

معده:

معده عضوی شبیه یک کیسه است که دیوارهای عضلانی دارد. داخل این عضو کیسه‌ایی شکل نیز از یک لایه بافت مخاطی پوشیده شده است که وظیفه این لایه ترشح اسید و آنزیم‌های گوارشی می‌باشد. آنزیم‌های گوارشی موادی هستند که به هضم غذا و شکستن مولکول‌های بزرگ غذا به مولکول‌های کوچک‌تر قابل جذب کمک می‌کنند.

معده نیز حرکات موجی شکل خاص خود را داراست که باعث مخلوط شدن غذا با اسید و آنزیم‌های گوارشی شده و در خرد کردن و آسیاب کردن ذرات غذایی کمک می‌کنند. در این قسمت غذا حدود نیم تا ۲ ساعت ذخیره می‌شود و تقریبا حدودی عملیات هضم غذا روی آن انجام می‌گردد.

 اجزا معده شامل:

الف- دیواره ماهیچه‌ای:

وظیفه آن به هم زدن غذا و مخلوط کردن آن با شیره گوارش است.

 ب- غده ترشحی:

وظیفه آن ترشح هیدروکلریک اسید برای ضد عفونی کردن غذا می‌باشد.

 ج- ماهیچه‌های حلقوی در ابتدا و انتها:

وظیفه آن‌ها ایجاد تغییر شیمیایی در غذا است.

 مواد ترشح‌شده به درون معده عبارت‌اند از:

– موسین (که با تشکیل لایه‌ای قلیایی از موکوز از دیواره معده در برابر شیره‌ی اسیدی معده محافظت می‌کند).

– اسید کلریدریک، فاکتور داخلی معده (باعث جذب ویتامین ب ۱۲ می‌شود).

 -چند پروتئاز که به طور کلی پپسینوژن خوانده می‌شوند و باعث تجزیه‌ی پروتئین ها به اسیدآمینه می‌گردد.

 -گاسترین (محرک ترشح اسیدکلریدریک).

 بالاخره هر چیزی که وارد معده می‌شود با آنزیم‌های درون معده مخلوط می‌گردد تا به اجزا ساده‌تری تجزیه شود. سپس معده با حرکات موجی شکل خود غذا را به روده کوچک که متصل به آن است تخلیه می‌کند.

 روده کوچک:

روده کوچک یک لوله ۶ متری پیچ در پیچ است و بیشترین نقش را در هضم و جذب غذا ایفا می‌کند. به چند سانتیمتر اول این لوله که کوتاه‌ترین قسمت روده کوچک می‌باشد دئودنوم، «اثنی‌عشر» یا «دوازدهه» می‌گویند. انسان برای ادامه حیات حداقل به ۱۰۰ سانتیمتر از روده کوچک خود احتیاج دارد.

 

قسمت اول یا دئودنوم به معده متصل بوده و غذا مستقیماً از معده وارد آن می‌شود. شیره‌های گوارشی شامل آنزیم‌های هضم کننده از یک غده نزدیک به نام لوزالمعده به دئودنوم وارد می‌شوند. صفرا هم که در واقع مایعی سبز رنگ است توسط کبد ساخته می‌شود و از طریق کیسه صفرا و مجرای صفراوی به داخل دئودنوم ریخته می‌شود. دیواره روده کوچک نیز آنزیم‌های گوارشی ترشح می‌کند.

 بنابراین عملیات اصلی هضم غذا از ابتدای روده کوچک یعنی «اثنی‌عشر» شروع می‌شود. وقتی که شیره گوارشی وظیفه خود را انجام داد، مواد غذایی اصلی به اجزا ساده‌تر تجزیه می‌شوند که عبارت‌اند از:

پروتئین‌ها به آمینو اسید‌ها تجزیه می‌شوند.

کربو هیدرات‌ها به گلوکز و سایر قندهای ساده‌تر تبدیل می‌گردند.

چربی‌ها به اسیدهای چرب و گلیسرول تجزیه می‌شوند.

 قسمت میانی روده کوچک ژژنوم یا «تهی‌روده» نام دارد و غذای هضم شده از طریق دیواره روده کوچک به جریان خون وارد می‌شود تا به مصرف سلول‌های بدن رسیده و در نقاط لازم ذخیره شود. دیواره روده‌ها دارای میلیون‌ها برجستگی انگشت مانند به نام « پرز» می‌باشد. این پرزها باعث می‌گردد تا جذب غذا بهتر صورت گیرد. قسمت سوم روده کوچک ایلئوم یا «درازروده» نام دارد، قسمت مهمی از جذب مواد مهمی چون کلسیم ویتامین B۱۲ و … در آنجا انجام می‌شود. غذا پس از ایلئوم که قسمت انتهایی روده بزرگ می‌باشد از طریق یک دریچه عضلانی به روده بزرگ وارد می‌گردد. در تصویر بخشی از بافت عضلانی روده کوچک را می‌بینید.

 روده بزرگ (کولون):

روده بزرگ یک لوله ضخیم‌تر اما کوتاه‌تر از روده کوچک است که تقریباً یک متر و نیم طول دارد. روده بزرگ شامل کولون، راست‌روده و مقعد می‌باشد. آبی که برای هضم غذاها مورد استفاده قرار گرفته بود در روده بزرگ باز جذب می‌شود و باعث می‌گردد که مدفوع بدون آب و خشک ایجاد شود. روده بزرگ را کولون نیز می‌نامند ابتدای روده بزرگ از قسمت پایین و راست شکم شروع شده و به سمت بالا می‌رود؛ این قسمت کولون صعودی یا بالارو نام دارد. سپس روده بزرگ عرض شکم را تاسمت چپ طی می‌کند که در این قسمت کولون عرضی نامیده می‌شود.

 

قسمت بعدی کولون نزولی یا پایین رو است که در واقع به قسمتی مارپیچ شکل به اسم کولون سیگموئید می‌چسبد، کولون سیگموئید هم به رکتوم رسیده و رکتوم نیز به مقعد که انتهای لوله بلند گوارشی است ختم می‌شود. وظیفه اصلی روده بزرگ جذب مجدد آب موجود در غذا و همین‌طور بعضی از مواد لازم دیگر است.

 وقتی مدفوع به راست روده می‌رسد، بر اثر انقباضات و واکنشی که در راست‌روده ایجاد می‌شود؛ ماهیچه‌های دریچه یا اسفنکتر مقعد را شل می‌نماید و احساس دفع به شخص دست می‌دهد.

 اسفنکترهای مقعد، ماهیچه‌های حلقوی شکلی هستند که کنترل باز شدن و بسته شدن مقعد را در اختیار دارند. معمولاً حدود یک تا سه روز طول می‌کشد تا غذا از دهان به مقعد برسد. در واقع مدفوع در روده بزرگ تشکیل می‌شود و سپس از طریق رکتوم و مقعد به خارج دفع می‌گردد. در تصویر فوق بخشی از بافت کولون را می‌بینید.

منبع: تبیان

یکشنبه ۱۱ اسفند ۱۳۹۲ - ۰۹:۱۸
کد خبر : 96073
بازدیدها: 431

پاسخی بگذارید »