پنجشنبه ۰۳ فروردین ۱۳۹۶

تبلیغات

جایگاه تفکر در قرآن

danesheroz1 تیر ۸, ۱۳۹۲ ۰
جایگاه تفکر در قرآن

دانش روز: دین اسلام رکن اساسی و پایه اصلی خود را توحید قرار داده و در اصول دین و بالاخص در اصل اصول آن یعنی توحید، تقلید محکوم شده و تحقیق لازم است.

 

به گزارش دانش روز، یکی از اصول تعلیمات قرآن کریم دعوت به فکر کردن و تدبر کردن است. تفکر در مخلوقات خدا برای پی بردن به رازها و اسرار آفرینش، تفکر در احوال و اعمال خود برای درست انجام دادن، تفکر در تاریخ و زندگی های مردمی که گذشته اند برای شناختن و پی بردن به سنن و قوانینی که خداوند برای زندگانی جماعات بشری قرار داده است.

تفکر اگر سطحی و پراکنده باشد کار آسانی است، اما فایده و اثر و نتیجه ای برآن مترتب نیست، ولی اگر علمی و مبنی بر مطالعات دقیق و آزمایشها و حساب گری ها باشد و یا لااقل انسان بخواهد آثار فکری مردان فکر و اندیشه را به دقت کامل مطالعه کند، کار مشکلی است، ولی در عوض بسیار مفید است و سرمایه بزرگ و ذخیره هنگفتی برای روح بشر به شمار می رود.

دین اسلام رکن اساسی و پایه اصلی خود را توحید قرار داده است. توحید بالاترین و عظیم ترین اندیشه ای است که به بشر رسیده،بسیار دقت و نازک کاری می خواهد،و از طرفی در اصول این دین و بالاخص در اصل اصول آن یعنی توحید، تقلید محکوم شده و تحقیق لازم است. ناچار باید این دین، تفکر و تدبر و تحقیق و جست وجو را فرض بشمارد و قسمت مهمی از آیات خود را به این موضوع اختصاص بدهد و همین کار را کرده است.

قرآن کریم موضوع تفکر را مطلق و مبهم نگذاشته، نگفته برویم فکر کنیم در هر موضوعی و در اطراف هرچیزی. موضوعات را به طور کلی به دست می دهد.مثلا در آیه ۱۶۴ سوره بقره موضوعاتی برای مطالعه معین می کند و به مردم می گوید بروید کمر همت ببندیم و در این موضوعات تحقیق و مطالعه کنیم؛ ان فی خلق السموات و الارض و اختلاف الیل و النهار؛در اطراف آسمانها، در اطراف زمین، در اطراف گردش شب و روز مطالعه کنیم.

نظام کواکب و ستارگان را بدست بیاوریم، زمین و طبقات زمین و آثار زمین و عاملی که سبب می شود در هر ۲۴ ساعت وضع زمین نسبت به خورشید یک تغییر کلی بکند و شب و روز پیدا شود بشناسیم، در اطراف اینها مطالعه و تحقیق کنیم، علم ستاره شناسی  و هیئت به وجود بیاوریم، به علم زمین شناسی آگاه شویم. والفلک التی تجری فی البحر بما ینفع الناس؛این کشتیها که بر روی آب دریا حرکت می کنند و بشر از این راه منفعت هایی می برد مسافت هایی طی می کند،بر علم و معرفت خود می افزاید، استفاده تجاری می برد، از این استعدادی که به او دادیم استفاده می کند، دریا و کشتی و غرق نشدن کشتی و منافعی که بشر از راه کشتیرانی می برد،همه روی اندازه و حساب و قانون ونظمی است که انسان فقط از نزدیک و از روی مطالعه و تحقیق می تواند به آنها آشنا شود.

و ما انزل الله من السما من ماءفاحیا به الارض بعد موتها؛ این آب بارانی که از بالا به پایین می ریزد و خداوند به این و سیله زمین مرده را زنده می کند، هزارها راز و رمز در این کار نهفته است که فقط افراد متفکر و اهل مطالعه و محقق که نیروی فکرخود را صرف این کار می کنند از این رمز و رازها مطلع می شوند، جو و کائنات جوی را می شناسند، خواص باران را در می یابند، گیاهها را می شناسند.

و تصریف الریاح و السحاب المسخر بین السما و الارض؛ وزش و گردش بادها، ابرهایی که میان آسمان و زمین مسخرند و در حرکت، در همه اینها آیتها و نشانه ها از حکمت و صنع باری تعالی است، اما برای کسانی که تعقل و تدبر و تحقیق کنند و خلقت را بشناسند.

اگر کسی که ما خود او را ندیده ایم کتابی تالیف کند و بعد نامه ای برای ما بنویسد و در آن نامه یادآوری کند که اگر می خواهید مرا کاملا بشناسید کتاب مرا مطالعه کنید و مخصوصا فصلهایی از آن کتاب را در آن نامه معین کند و بگوید آن فصلها را کاملا مطالعه کنید، واضح است که باید فصول آن کتاب را از روی تحقیق و دقت کامل با رجوع به معلم و استاد،با رجوع به کتاب لغت،با یاد گرفتن حروف الفبایی که آن کتاب با آن حروف و الفبا نوشته شده،با یاد گرفتن زبان آن کتاب،آن کتاب را بخوانیم و مولف را که ندیده ایم از این راه بشناسیم.بدیهی است که به صرف نگاه کردن به پشت کتاب و جلد کتاب نمی توان مولف را شناخت.

مطالعه سطحی که مقرون به تحقیق و دقت نباشد مثل مطلعه کردن پشت جلد کتاب است،کافی نیست،انسان چیزی درست نمی فهمد،بر خلاف مطالعات علمی و تحقیقی اساسا تفکر تجزیه و تحلیل معلوماتی است که انسان در ذهن خود اندوخته است. تفکر سیر در فراوره هایی است که برای ذهن ابتدا پیدا می شود،مانند عمل شناوری است که انسان در آب از این طرف به آن طرف انجام می دهد.پس باید معلوماتی باشد تا انسان قادر به تفکر شود،باید آبی باشد که انسان بتواند درآن شناوری کند.

آن کس که یک بوته گل را کاملا می شناسد از وضع ریشه و ساق و برگ گل و از کیفیت تغذی و تنفس و رشد و نمو و تولید مثل او مطلع است،می تواند در آن بیندیشد و به قدرت و علم و حکمت و تدبیر و تقدیری که در آن گل به کار رفته پی ببرد. اما آن کس که از گل فقط حجمی و شکلی می بیند، از راز درون آن آگاه نیست، قادر به تفکر در این گل از لحاظ ارتباطش با تقدیر و تدبیری که بر جهان حکم فرماست نمی باشد.

مایه تفکر علم است. می گویند امر به شی امر به مقدمه آن نیز هست. چون تفکر بدون علم و معلومات میسر نیست، پس امر به تفکر امر به سرمایه تفکر یعنی کسب معلومات صحیح درباره مخلوقات هم هست. قرآن کریم نه تنها مردم را به تفکر تشویق کرده،بلکه موضوعات تفکر را معین کرده است.

منبع:مهر

شنبه ۸ تیر ۱۳۹۲ - ۲۱:۵۹
کد خبر : 33402
بازدیدها: 398

پاسخی بگذارید »