سه شنبه ۰۵ بهمن ۱۳۹۵

تبلیغات

تاکنون یک سوم مردم جهان به میکروب سل آلوده‌ شده‌اند

danesheroz1 فروردین ۴, ۱۳۹۳ ۰
تاکنون یک سوم مردم جهان به میکروب سل آلوده‌ شده‌اند

دانش روز: سل یک بیماری عفونی واگیردار است که از سال‌های بسیار دور وجود داشته و افراد بسیار مشهوری نیز در دنیا به این بیماری مبتلا شده‌اند

 به گزارش دانش روز،  این بیماری از دیرباز در کشور ما شناخته شده بود. جالب است بدانید در گذشته به اشتباه تصور می‌کردند که نفرین کسی و یا شدت غم و غصه علت اصلی ابتلا به بیماری سل است.

سازمان جهانی بهداشت، ۲۴ مارس هر سال(مقارن با چهارم فروردین ۹۳) را به نام بیماری سل نام گذاری کرده است. بیماری سل یکی از مهم‌ترین بیماری‌های عفونی قرن حاضر است که توانایی درگیر کردن کلیه ارگان‌های بدن را دارد ولی ریه‌ها بیشتر به سل مبتلا می‌شوند.

از سال ۱۹۸۲ همه پزشکان دنیا معتقد بودند که این بیماری تا سال ۲۰۰۰ کنترل و بحث آن فقط محدود به کتب پزشکی خواهد بود، ولی این امید ۱۰ سال بیشتر به طول نیانجامید، به طوری که در سال ۱۹۹۳ این بیماری از طرف سازمان بهداشت جهانی به عنوان یک فوریت جهانی اعلام می‌شود.

ایجاد همه‌گیری بیماری ایدز و متعاقب آن سل مقاوم به دارو، جهان کنونی را با تمام پیشرفت‌های عظیم در علم پزشکی از نظر کنترل بیماری سل، بیش از یک قرن به عقب برگرداند. امروزه در دنیا هر ساله بیش از هشت میلیون نفر به این بیماری مبتلا می‌شوند و تاکنون یک سوم مردم جهان بدون آن که احساس بیماری کنند به میکروب این بیماری آلوده شده‌اند.

عامل بیماری سل، میکروبی است که تنها توسط میکروسکوپ دیده می‌شود. این میکروب چون بسیار کوچک است، به راحتی در هوا شناور می‌ماند و لذا ممکن است این بیماری از یک بیمار به افراد سالم منتقل شود. در صورتی که فردی مبتلا به سل ریوی باشد، میکروب همراه با هوای تنفسی توسط سرفه، عطسه، صحبت، خنده و یا فریاد در هوا پخش می‌شوند.

زمانی که فرد سالم در هوای آلوده به این ذرات میکروبی تنفس کند، میکروب سل را وارد ریه خود کرده و این میکروب خود را در عرض ۴۸ ساعت به نقاط مختلف بدن می‌رساند، ولی بعد از آن بدن دفاع کرده و اجازه گسترش و فعالیت را به میکروب سل نمی‌دهد. جهت انتقال بیماری سل، تماس‌های طولانی و ورود تعداد زیاد میکروب سل نیاز است.

شروع درمان دارویی در کاهش انتقال بیماری بسیار موثر است به طوری که واگیری بیماری سل را سریعا بعد از دو هفته از شروع درمان به شدت کاهش می‌دهد. مکان‌های پر از ازدحام، کوچک، سربسته، کم‌ نور، بدون تهویه مناسب و مرطوب بهترین شرایط را برای تسهیل انتقال عفونت ایجاد می‌کنند.

تابش مستقیم آفتاب در عرض پنج دقیقه باسیل سل را از بین می‌برد

تاکنون یک سوم مردم جهان به میکروب سل آلوده‌ شده‌اند

تمام افرادی که با میکروب سل آلوده شده‌اند، به این بیماری مبتلا نمی‌شوند. به عبارت دیگر ورود میکروب سل به ریه‌ها مساوی با ابتلا به سل نیست، چون سیستم ایمنی بدن در مقابل این میکروب دفاع کرده و اطراف آن را یک دیواره محکم دفاعی کشیده و آن را غیرفعال می‌کند. بنابراین در این حالت در اکثر موارد فرد حتی متوجه ورود میکروب به بدن خود و این دفاع بدن در ریه‌های خود نمی‌شود. به همین خاطر است که تاکنون یک سوم مردم به این میکروب آلوده‌ شده‌اند ولی خود از این موضوع اطلاع ندارند.

تنها در ۱۰ درصد موارد این دیواره دفاعی به دلایل مختلف تخریب شده و میکروب‌های خفته و غیرفعال سل بیدار شده و شروع به تکثیر می‌کنند. در این زمان به دلیل فعالیت شدید میکروب سل بیمار دچار علائم بیماری سل می‌شود و در این مرحله به این فرد «بیمار مسلول» می‌گویند. پس فرد آلوده شده به میکروب سل (عفونت یافته) بیمار نبوده و کاملا سالم است و میکروب سل را به دیگران منتقل نمی‌کند.

چه افرادی بیشتر ممکن است مبتلا به سل شوند؟

گروهی از افراد جامعه نسبت به دیگران بیشتر در معرض ابتلا به بیماری سل هستند. این گروه از افراد را می‌توان به دو دسته تقسیم کرد. یک گروه افرادی هستند که بیشتر در معرض تماس با میکروب و گرفتن عفونت سل هستند و گروه دیگر افرادی را شامل می‌شوند که دچار عفونت شده‌اند و شانس بیشتری برای ابتلا به بیماری دارند.

از مثال‌های گروه اول که بیشتر در معرض تماس با میکروب و گرفتن عفونت سل هستند به موارد زیر می‌توان اشاره کرد:

افراد در تماس نزدیک و مستمر با بیمار مبتلا به سل ریوی واگیر

افرادی که به مدت طولانی در مراکز خاص نگهداری می‌شوند (نظیر زندان‌ها و آسایشگاه‌های سالمندان و معلولین، پناهگاه‌ها و …)

افراد معتاد به مواد مخدر تزریقی

کارگران مهاجر از کشورهای با شیوع بالا

افراد بی‌خانمان

گروه دوم شامل:

افراد مبتلا به عفونت HIV (ایدز).

افرادی که معتاد به مواد مخدر تزریقی هستند.

دیابت (بیماری قند)

بیماری سیلیکوز

درمان طولانی با داروهای کورتن

مصرف داروهای پیوند اعضا (کاهنده سیستم ایمنی)

سرطان سر و گردن

سرطان خون و غدد لنفاوی

نارسایی مزمن کلیوی

سل کدام عضو بدن را مبتلا می‌کند و انواع آن کدام است؟

این بیماری قادر است تمام اعضای بدن را مبتلا کند. بیشترین عضوی که در بدن مبتلا می‌شوند ریه‌ها (شش‌ها) هستند. بنابراین سل ریوی شایع‌ترین نوع سل است. در صورتی که سل اعضای دیگر بدن را به جز ریه‌ها درگیر کند، به آن سل خارج ریوی گفته شده که تحت نام همان عضو درگیر نامیده می‌شود. نظیر سل غدد لنفاوی یا سل استخوان یا سل ادراری یا سل مغز (مننژیت سلی) و …

آیا تمام انواع سل مسری بوده و به اطرافیان منتقل می‌شود؟

خیر. تنها بیمار مبتلا به سل ریوی خلط مثبت می‌تواند میکروب را در هوا پخش کرده و بیماری را به اطرافیان منتقل کند.

بیماری افراد مبتلا به سل ریوی خلط مثبت تا چه زمانی به اطرافیان سرایت می‌کند؟

بیماری این افراد از زمانی که دچار سرفه و خلط شده‌اند تا دو هفته از شروع درمان دارویی ضد سل برای اطرافیان خطر سرایت دارد. بعد از آن این افراد هیچ‌گونه خطری برای اطرافیان ندارند.

علائم سل کدام است؟

تعدادی از بیماران ممکن است در ابتدا برای مدت چند هفته تا چند ماه احساس خستگی، بی‌اشتهایی، کاهش وزن، ضعف عمومی، تعریق شبانه به خصوص در نیمه فوقانی بدن، قاعدگی نامنظم یا تب‌های خفیف کنند. این علائم و نشانه‌ها اغلب در زمان فعالیت کاری شدید یا استرس‌های هیجانی تشدید می‌شوند.

سل ریوی به طور مشخص همواره با یک سرفه مختصر آغاز می‌شود. این علامت به طور آهسته در بیش از دو هفته شدت یافته منجر به تولید خلط چسبنده یا چرکی می‌شود. در برخی از موارد رگه‌های خونی در خلط وجود دارد. گاهی اوقات یک درد مبهم و یا شدید در قفسه سینه احساس می‌شود. تنگی نفس شایع نیست اما معمولا وجود آن بیانگر درگیری شدید ریه‌ها است.

تشخیص بیماری سل ریوی چگونه است؟

تشخیص بیماری سل ریوی در قدم اول در افراد مشکوک (بیش از دو هفته سرفه داشته و یا خلط خونی دارند) آزمایش خلط است.

آیا بیماری سل درمان‌پذیر است؟

بله. اکثر داروهای ضد سل خوراکی بوده و غالبا نیازی به بستری شدن در بیمارستان نیست. بیمار می‌تواند در منزل داروهای خود را مصرف کرده و بعد از مدت کوتاهی به کار قبلی خود بازگردد.

طول دوره درمانی حداقل شش ماه است و باید کاملا رعایت شود و مصرف داروها به بهانه اینکه بهبودی حاصل شده نباید به طور خودسرانه قطع شود.

اگر اصول درمان سل رعایت نشود، تعدادی از میکروب‌های سل زنده مانده و در نقاط دور دست ریه‌ها پنهان می‌شوند. این میکروب‌های زنده قوی‌تر شده و نسبت به داروهای ناقص مصرف شده مقاومت پیدا می‌کنند. به طوری که این میکروب‌ها بسیار خطرناک‌تر از میکروب‌های معمولی سل خواهند بود.

سل در ایران

مسؤلین بهداشتی درمانی کشور جهت رعایت اصول درمانی توسط بیمارانی که ممکن است این نکات را رعایت نکنند، چه تمهیداتی در نظر گرفته‌اند؟

برای اینکه احتمال عدم رعایت اصول درمان به حداقل برسد، مسؤلین بهداشتی یک ناظر درمانی را برای نظارت بر مصرف داروها، به بیمار توصیه می‌کنند و بیمار داروی خود را در مقابل این ناظر بهداشتی مصرف خواهد کرد.

از نیمه سال جاری، داروهای ترکیبی جایگزین داروهای منفرد شدند. در این داروها، ترکیب چهار آنتی بیوتیک کنار هم در یک قرص قرار گرفته‌اند و به این ترتیب تعداد قرص تجویزی روزانه بیمار به کمتر از نصف کاهش یافته است.

هم‌اکنون درمان سل برای بیمار چقدر هزینه دارد؟

مطالعه‌ای که در سال ۱۳۹۰ در شهر تهران انجام شده است نشان می‌دهد که متوسط هزینه انجام شده به ازای هر بیمار مسلول برابر با ۳۵ میلیون و ۵۶ هزار و ۱۷۰ ریال بوده است که متاسفانه قسمت عمده این هزینه در یک مدت کوتاه و معمولا در بین دو تا سه ماه به خانواده بیمار وارد شده است. این در حالی است که دلیل این امر عدم اطلاع مردم از این امر است که کلیه خدمات مبارزه با سل اعم از تشخیص، آزمایش خلط، رادیوگرافی، ویزیت پزشک، دارو، پیگیری و کنترل اطرافیان بیمار در سراسر کشور از طریق مراکز بهداشتی به طور رایگان ارائه می‌شود.

بیماری سل در کشور در چه وضعیت آماری است و بیشترین موارد سل مربوط به کدام استان‌ها بوده است؟

در سال گذشته ۱۰۹۸۷ مورد مبتلا به سل در کشور گزارش شده است (تخمین زده می‌شود این تعداد ۷۰ درصد موارد واقعی موجود در کشور باشد)

از تعداد ۱۰۹۸۷ گزارش شده کشور در سال قبل، ۵۰ درصد موارد را زنان بیمار و ۱۲ درصد موارد را بیماران غیر ایرانی (اغلب افغانی) تشکیل می‌دادند.

در میان استان‌ها سیستان و بلوچستان و گلستان بیشترین میزان‌های بروز و شیوع را در کشور دارا هستند.

همسایگی ایران با دو کشور افغانستان و پاکستان که در زمره ۲۲ کشور High Burden دنیا هستند و همچنین عراق (با بحران‌های چند ساله اخیر آن) و کشورهای تازه استقلال یافته شمال کشور (با شیوع بسیار بالای سل مقاوم به چند دارو) ضرورت توجه بیش از پیش ما را به این بیماری متذکر می‌کند.

دستاوردهای برنامه کشوری کنترل سل در ایران

– کاهش میزان بروز گزارش شده سل از ۱۴۰ به ۱۴ نفر در یکصد هزار نفر (در طول یک دوره چهل ساله)

– کاهش ۳۳ درصدی میزان بروز سل در طول ۲۱ سال (از۳۱ مورد در یکصد هزار نفر جمعیت در سال ۱۹۹۰ به ۲۱ در یکصد هزار نفر جمعیت در سال ۲۰۱۱)

– کاهش ۳۴ درصدی میزان شیوع سل در طول ۲۱ سال (از ۴۷ مورد در یکصد هزار نفر جمعیت در سال ۱۹۹۰ به ۳۱ در یکصد هزار نفر جمعیت در سال ۲۰۱۰)

– کاهش ۳۶ درصدی میزان مرگ و میر ناشی از سل در طول ۲۱ سال (از ۴.۵ مورد در یکصد هزار نفر جمعیت در سال ۱۹۹۰ به ۲.۹ در یکصد هزار نفر جمعیت در سال ۲۰۱۱)

سه بند اخیر از شاخص‌های جهانی برنامه توسعه هزاره سازمان ملل متحد است.

سایر دستاوردها و فعالیت‌های مهم وزارت بهداشت در این زمینه عبارتند از:

– ارائه درمان کوتاه مدت رایگان (مطابق با آخرین رژیم‌های درمانی جهان)

– بررسی اطرافیان بیماران مسلول ریوی شناسایی شده به طور رایگان

– واکسیناسیون ب ث ژ بدو تولد

– ادغام برنامه کنترل سل در نظام شبکه

– تدوین، چاپ و توزیع کتب راهنما و دستورالعمل‌های کشوری مورد نیاز برای گروه‌های هدف مختلف

– ادغام برنامه کنترل سل در زندان‌های کشور

– الکترونیکی شدن سیستم ثبت و گزارش دهی موارد بیماری سل

– اجرای برنامه‌های کنترل کیفی آزمایشگاه‌های میکروب‌شناسی سل

– برگزاری کنگره‌های پژوهشی سراسری سالانه در کشور همزمان با روز ملی مبارزه با سل (۲۳ مهر ماه)

– موفقیت در پذیرفته شدن پروژه پنج ساله پیشنهادی برای تقویت برنامه‌های کنترل سل جمهوری اسلامی ایران برای جذب حدود ۲۰ میلیون دلار از محل صندوق جهانی مبارزه با ایدز، سل و مالاریا (۲۰۰۸)

– راه‌اندازی ۴۸ آزمایشگاه کشت سل رایگان در استان‌های کشور

– راه‌اندازی هشت آزمایشگاه تخصصی (آنتی بیوگرام) سل در سه سال گذشته در کشور. همچنین نهمین آزمایشگاه از این نوع در تاریخ ۲۵ اسفند با حضور ریاست دانشگاه علوم پزشکی تهران افتتاح و آغاز به کار خواهد کرد. (لازم به ذکر است این آزمایشگاه‌ها توسط آزمایشگاه فراملی مستقر در کشور سوئد مورد بررسی و کنترل کیفی قرار گرفته و تائیدیه بین‌المللی دریافت کرده‌اند.)

– راه‌اندازی سه بخش بستری برای موارد سل مبتلا به مقاومت دارویی در تهران، شیراز و مشهد، در بهار ۱۳۹۳ بخش بستری و چهارمی در تبریز آغاز به کار خواهد کرد.

– برگزاری برنامه آموزشی سل توام با مسابقه و جوایز ارزنده در پنج سال گذشته در مقطع راهنمایی هفت استان با شیوع بالاتر سل (سیستان و بلوچستان، گلستان، هرمزگان، خوزستان، خراسان رضوی، خراسان شمالی و خراسان جنوبی)

– طراحی و راه‌اندازی وب سایت فعال اداره کنترل سل و جذام از هشت سال قبل تاکنون

– راه‌اندازی آزمون آنلاین راهنمای کشوری سل با ۱۰ امتیاز بازآموزی مداوم مدون پزشکی (از تاریخ ۱۳۹۱/۱/۴ منطبق با روز جهانی سل)

– تهیه و جایگزینی داروهای ترکیبی ضد سل به جای داروهای منفرد در نیمه دوم سال جاری (که تعداد قرص‌های مصرفی بیماران مبتلا به سل را از ۹ الی ۱۱ عدد به حداکثر چهار عدد کاهش داده است.

 

منبع: ایسنا

دوشنبه ۴ فروردین ۱۳۹۳ - ۱۹:۵۹
کد خبر : 100600
بازدیدها: 139

پاسخی بگذارید »