چهارشنبه ۰۹ فروردین ۱۳۹۶

تبلیغات

به بهانه سالروز درگذشت علی اکبر دهخدا

danesheroz1 اسفند ۷, ۱۳۹۲ ۰
به بهانه سالروز درگذشت علی اکبر دهخدا

دانش روز: هفتم اسفند، سالروز درگذشت بزرگمردی از دیار فرهنگ و ادب، علی اکبر دهخدا است؛ ادیبی که لغت نامه ای غنی و ارزشمند را برای مردمان این مرز و بوم به یادگار گذاشت تا گنجینه ی ادبیات ایران زمین را پربارتر از پیش سازد و رهگشای راهی نو در این عرصه شود

  به گزارش دانش روز، علی اکبر دهخدا از برجسته ترین و مشهور ترین استادان ادبیات فارسی معاصر ایران زمین است که در نیمه دوم قرن ۱۳ هجری خورشیدی در تهران دیده به جهان گشود.

وی دوره ی کودکی را در کنار شیخ غلامحسین بروجردی از دانشمندان بنام آن روزگار گذراند و به فراگیری درس های مقدماتی پرداخت و به مدرسه ی علوم سیاسی تهران رفت و در آنجا به یادگیری مبانی علوم جدید و زبان فرانسوی مشغول شد و از وجود محمدحسین فروغی معلم ادبیات فارسی خود و پایه گذار روزنامه ی تربیت بهره های فراوانی برد.

این استاد بزرگ ادبیات فارسی در مجلس درس آیت الله حاج شیخ هادی نجم آبادی حضور می یافت و در کنار آن به تحصیل زبان فرانسه می پرداخت. دهخدا با پایان دوره ی تحصیلی خود، به خدمت وزارت امور خارجه در آمد و پس از مدتی به اروپا رفت و ۲ سال در اروپا زندگی کرد.

هنگامی که به ایران بازگشت، جنبش مشروطیت آغاز شده بود و در آن زمان وی در انتشار روزنامه صوراسرافیل از روزنامه های مهم مشروطیت با میرزا جهانگیرخان شیرازی و میرزا قاسم تبریزی به همکاری پرداخت. دهخدا در این روزنامه مطلب های سیاسی و انتقادی روز را با استفاده از روش فکاهی و طنز به عنوان «چرند پرند» و با امضای «دخو» به رشته تحریر در می آورد. اما این روزنامه مدت کوتاهی به فعالیت پرداخت و سه روز قبل از به توپ بستن مجلس شورای ملی انتشار آن متوقف شد.

پس از به توپ بسته شدن مجلس شورای ملی به دستور محمدعلی شاه، دهخدا با جمعی از آزادی خواهان به اروپا رفت. وی ابتدا راهی فرانسه شد و بعد به سوییس رفت و سه شماره از روزنامه صوراسرافیل را منتشر کرد. بعد از مدتی دهخدا راهی استانبول شد و در این شهر با آزادی خواهان در زمینه انتشار روزنامه سروش همکاری کرد.

پس از پایان حکومت محمدعلی شاه و فتح تهران، دهخدا به ایران آمد و به نمایندگی مجلس برگزیده شد و به درخواست آزادی خواهان به مجلس شورای ملی رفت. با آغاز جنگ جهانی اول و ورود نیروهای روسی به شمال ایران و سقوط دولت، دهخدا برای دور شدن از این فضای سیاسی به چهارمحال بختیاری رفت.

اندیشه ی نگارش مهم ترین و جامع ترین فرهنگ نامه ی زبان فارسی در این دوره، در ذهن علی اکبر دهخدا نقش بست و وی توانست یادداشت های لازم برای لغت نامه و امثال و حکم را جمع آوری کند.

پس از پایان جنگ جهانی اول، دهخدا به انجام کارهای علمی، ادبی و فرهنگی پرداخت. در این زمان وی رییس مدرسه ی عالی حقوق و علوم سیاسی شد و مسوولیت دانشکده ی حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران را برعهده گرفت.

علی اکبر دهخدا با عضویت در فرهنگستان ایران خدمت های شایانی به زبان و ادبیات فارسی کرد. وی در سال های پایانی عمر ارزشمند خود، کار نوشتن لغت نامه را ادامه داد تا اینکه زمینه ی انتشار این اثر با همکاری دولت فراهم شد.

نخستین جلد این لغت نامه در ۱۳۱۸ هجری خورشیدی انتشار یافت، ولی به دلیل مشکلات موجود در روند چاپ و آغاز جنگ جهانی دوم، چاپ لغت نامه ی دهخدا متوقف شد. پس از دومین جنگ جهانی، در ۱۳۲۵ هجری خورشیدی با طرح پیشنهادی تعدادی از نمایندگان مجلس شورای ملی درباره چاپ لغت نامه دهخدا در مجلس این موضوع تصویب و وزارت فرهنگ مسوول تأمین کارمندان و امکانات لازم برای تدوین لغت نامه شد.

لغت نامه ی بزرگ دهخدا شامل شرح و معنی واژگان آثار ادبی و تاریخی زبان فارسی است. این لغت نامه، بزرگ ترین و مهم ترین اثر دهخدا به شمار می رود که وی بیش از ۴۰ سال از عمر خویش را صرف تدوین آن کرد.

دهخدا اثرهای گرانبها و ارزشمند دیگری از خود برجای گذاشته است که از آن میان می توان به امثال حکم، مقاله های چرند و پرند، فرهنگ فرانسه به زبان فارسی، ابوریحان بیرونی، تعلیقات بر دیوان ناصر خسرو، پندها و کلمات قصار و دیوان شعر اشاره کرد.

وی در کنار ترجمه و نوشتن اثر برجسته ی فارسی گاه شعر نیز می سرود. اما شاعری حرفه اصلی او نبود. منظومه های اندک شعر او را محمد معین در کتابی گردآوری کرده که مهم ترین مسمط شعری که از او برجای مانده مسمط «یادآر ز شمع مرده یاد آر» که بسیاری از ادیبان معاصر؛ این اثر دهخدا را نخستین نمونه شعر نو به شمار می آورند.

سرانجام علی اکبر دهخدا پس از عمری خدمت به فرهنگ، ادب و سیاست این مرز و بوم در هفتم اسفند ۱۳۳۴ هجری خورشیدی در ۷۷ سالگی در تهران درگذشت و به دیدار حق شتافت.

با الهام از: کتاب معرفی و شناخت دهخدا/ایرنا

چهارشنبه ۷ اسفند ۱۳۹۲ - ۱۲:۰۴
کد خبر : 95527
بازدیدها: 237

پاسخی بگذارید »